Κατά κοινή ομολογία, η ανάπτυξη της αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας στην Ελλάδα δεν ακολούθησε τις ανάγκες του συστήματος, με σύσσωμη την αγορά να καταλογίζει σημαντικές ευθύνες για την κατάσταση αυτή στις καθυστερήσεις και στις άστοχες επιλογές της πολιτικής ηγεσίας του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Το αποτέλεσμα είναι ότι η χώρα με εγκατεστημένη ισχύ ΑΠΕ πάνω από 20 GW να έχει στην παρούσα φάση εγκατεστημένη ισχύ της τάξης των 700 MW (μέχρι δε τον περασμένο Απρίλιο ήταν μηδέν), κάτι που επιβαρύνει τόσο τους λογαριασμούς νοικοκυριών και επιχειρήσεων όσο και τη βιωσιμότητα των επενδύσεων σε ανανεώσιμες πηγές.

Αυτό συμβαίνει διότι η ταχεία αύξηση της παραγωγής από ΑΠΕ δεν αποδίδει ολόκληρο το δυνητικό όφελος στις τιμές ηλεκτρισμού. Χωρίς αρκετές μπαταρίες, η φθηνή ενέργεια που περισσεύει τις μεσημεριανές ώρες δεν μπορεί να μεταφερθεί στις ώρες αυξημένης ζήτησης που συχνά καλύπτονται από τις ακριβότερες μεγαβατώρες των θερμικών μονάδων και ιδίως των μονάδων φυσικού αερίου. Κατά συνέπεια, αυξανόμενες ποσότητες πράσινης παραγωγής καταλήγουν «στα σκουπίδια» αφού περικόπτονται, ενώ οι παραγωγοί ΑΠΕ, ιδίως από τον κλάδο φωτοβολταϊκών «γράφουν» μεγάλες απώλειες εσόδων.

Ευρείες αντιδράσεις για τις καθυστερήσεις στις μπαταρίες

Οι αντιδράσεις διατρέχουν σχεδόν όλη την ενεργειακή αγορά, από τις ενεργοβόρες βιομηχανίες έως τους μεγάλους ενεργειακούς ομίλους και τους developers ΑΠΕ. Κοινή διαπίστωση είναι ότι το επενδυτικό ενδιαφέρον υφίσταται, αλλά οι θεσμικές πρωτοβουλίες δεν μετατρέπονται εγκαίρως σε έργα.

Ο πρόεδρος του Συνδέσμου Συστημάτων Αποθήκευσης Ηλεκτρικής Ενέργειας, Απόστολος Πάνος, είχε επισημάνει σε συνέντευξή του στο powergame.gr ότι η Ελλάδα διαμόρφωσε νωρίτερα από άλλες χώρες της περιοχής το αναγκαίο πλαίσιο για τις μπαταρίες. Ωστόσο, δεν ακολούθησε αντίστοιχη πρόοδος στις εγκαταστάσεις «επί του πεδίου». όπως συνέβη στη Βουλγαρία και στη Ρουμανία.

Αιχμηρή κριτική για την καθυστέρηση και τους περιορισμούς στις μεγάλες μονάδες αποθήκευσης έχει ασκήσει επανειλημμένα ο επικεφαλής του Ομίλου AKTOR, Αλέξανδρος Εξάρχου, θέτοντας το ερώτημα ποιο δημόσιο συμφέρον υπηρετεί η παρεμπόδιση επενδύσεων χωρίς κρατική επιδότηση. Κατά τον ίδιο, η πολιτική του ΥΠΕΝ ευνοεί τη διαμόρφωση δευτερογενούς αγοράς αδειών, αντί να επιταχύνει την εγκατάσταση μπαταριών.

Από τις περικοπές στον κίνδυνο για «κόκκινα» δάνεια παραγωγών «πράσινης» ενέργειας

Οι συνέπειες ενδέχεται να επεκταθούν πέρα από την αγορά ενέργειας. Ο κ. Εξάρχου έχει προειδοποιήσει ότι, εάν οι περικοπές πράσινης παραγωγής υπερβούν το 20% την επόμενη διετία ή τριετία, μεγάλο μέρος των δανείων που χρηματοδότησαν φωτοβολταϊκά πάρκα κινδυνεύει να καταστεί μη εξυπηρετούμενο. Η προειδοποίησή του αφορά, συνεπώς, τη μετατροπή ενός ενεργειακού προβλήματος σε χρηματοπιστωτικό.

Το ζήτημα έχει θέσει και στην Κομισιόν η Πανελλήνια Ομοσπονδία Συλλόγων Παραγωγών Ηλεκτρικής Ενέργειας από Φωτοβολταϊκά. Εκπροσωπώντας χιλιάδες μικρομεσαίους παραγωγούς, η ΠΟΣΠΗΕΦ συνδέει τις οικονομικές απώλειες των μελών της με την καθυστερημένη εγκατάσταση συστημάτων αποθήκευσης. Η κριτική της εστιάζει στην ανισορροπία ανάμεσα στη συνεχή προσθήκη φωτοβολταϊκών και στην ανεπαρκή ανάπτυξη μπαταριών. Οι αυξανόμενες περικοπές και οι περισσότερες ώρες μηδενικών ή αρνητικών τιμών περιορίζουν τις εισπράξεις και δυσκολεύουν την εξυπηρέτηση των επενδύσεων. Στο ίδιο μήκος κύματος έχει κινηθεί και ο επικεφαλής της ΕΒΙΚΕΝ Αντώνης Κοντολέων που κάλεσε την Πολιτεία να αναγνωρίσει το λάθος που έκανε με τις μπαταρίες,  εκτιμώντας ότι η χώρα αντιμετώπισε την αποθήκευση ως συμπληρωματικό στοιχείο της ενεργειακής μετάβασης, ενώ θα έπρεπε να την αντιμετωπίσει ως αναγκαία προϋπόθεσή της και τονίζοντας ότι η προσθήκη νέων φωτοβολταϊκών χωρίς αντίστοιχη ανάπτυξη μπαταριών οδηγεί σε περισσότερες περικοπές, περισσότερες στρεβλώσεις και τελικά υψηλότερο συνολικό κόστος.

Οι συγκρίσεις μεταξύ Ελλάδας και Βουλγαρίας

Το τελευταίο καιρό, με ένταση στο δημόσιο διάλογο έχει αναδειχθεί η ταχύτητα με την οποία κινήθηκε στην αποθήκευση ενέργειας η Ελλάδα σε σύγκριση με τη γειτονική Βουλγαρία: Η εγκατεστημένη ισχύς μπαταριών στη γειτονική χώρα υπερβαίνει τα 6.000 MW, όταν στην Ελλάδα λειτουργούν όπως προαναφέρθηκε περίπου 700 MW, με προσδοκία να πλησιάσουν τα 1.000 MW έως το τέλος του έτους. Αυτό που συμβαίνει, ιδίως τους καλοκαιρινούς μήνες, είναι ότι η Βουλγαρία αξιοποιεί τη φθηνή μεσημεριανή ηλεκτρική ενέργεια για να φορτίζει τις μπαταρίες της, εισάγοντας σημαντικές ποσότητες και από την Ελλάδα. Μετά τη δύση του ήλιου, όταν σβήνουν τα φωτοβολταϊκά και αυξάνονται οι τιμές (λόγω της εισόδου στο σύστημα των θερμικών μονάδων)  οι ροές αντιστρέφονται: η ελληνική αγορά αγοράζει ηλεκτρισμό σε πολλαπλάσια τιμή.

Η σύζευξη των αγορών επιτρέπει στην Ελλάδα να ωφελείται εν μέρει από τη βουλγαρική αποθήκευση. Το όφελος, όμως, θα ήταν μεγαλύτερο εάν η εγχώρια πράσινη παραγωγή αποθηκευόταν εντός της χώρας, ενώ σήμερα το επιχειρηματικό κέρδος της χρονικής μεταφοράς της ενέργειας κατευθύνεται στους επενδυτές της γειτονικής αγοράς.

Ο ελληνικός σχεδιασμός τοποθετεί την ισχύ αποθήκευσης στα 3.000- 4.000 MW στο τέλος του 2028 και στα 5.000 -7.000 MW έως το 2030, όμως η έως τώρα εμπειρία «γεννά» έντονη επιφυλακτικότητα για τη ρεαλιστικότητα των στόχων και ακόμα περισσότερο για την επίτευξή τους.

Το όφελος που δεν φτάνει στους λογαριασμούς ρεύματος

Την οικονομική σημασία των μπαταριών αποτυπώνει μελέτη του ΕΜΠ, υπό τον καθηγητή Σταύρο Παπαθανασίου. Σύμφωνα με τα ευρήματά της, κάθε πρόσθετα 1.000 MW αποθήκευσης μπορούν να αποφέρουν ετήσιο όφελος 120–200 εκατ. ευρώ στους καταναλωτές, μειώνοντας τις χρεώσεις κατά 2,5–3,5 ευρώ ανά Μεγαβατώρα. Παράλληλα, συμβάλλουν στη μείωση του κόστους εξισορρόπησης, το οποίο διαμορφώνεται  στην Ελλάδα στα 20–25 ευρώ/MWh, έναντι 5–7 ευρώ/MWh σε αρκετές ευρωπαϊκές αγορές. Η μελέτη εξετάζει τα δυνητικά οφέλη στο τέλος της δεκαετίας. Ωστόσο, η αγορά εκτιμά ότι τα οφέλη που χάνονται ήδη σήμερα είναι αντίστοιχης τάξης μεγέθους, δεδομένου ότι οι ΑΠΕ μαζί με τα υδροηλεκτρικά καλύπτουν σχεδόν το 60% της ηλεκτροπαραγωγής, έναντι στόχου περίπου 75% στο τέλος της δεκαετίας.

Η απόσταση ανάμεσα στον σχεδιασμό και στην εφαρμογή

Παράγοντες της αγοράς εντοπίζουν την αφετηρία του προβλήματος στην προηγούμενη πολιτική ηγεσία του ΥΠΕΝ. Όπως αναφέρουν, η διαπίστωση ότι η αποθήκευση ήταν ακόμη ακριβή δεν συνοδεύθηκε από την κατάλληλη προετοιμασία για την περίοδο κατά την οποία το τεχνολογικό κόστος θα υποχωρούσε. Στη σημερινή ηγεσία καταλογίζουν αδυναμία επιτάχυνσης ακόμη και παρεμβάσεων που είχαν ήδη θεσπιστεί, όπως η πρόσκληση για αυτόνομες μπαταρίες χωρίς λειτουργική ενίσχυση, συνολικής ισχύος 4.700 MW.

Στο μεταξύ, τα φωτοβολταϊκά συνέχισαν να προστίθενται στο σύστημα. Από 9.690 MW στο τέλος του 2024, η εγκατεστημένη ισχύς είχε ήδη ξεπεράσει τον περασμένο Ιούλιο τα 13,5 GW, δηλαδή τον στόχο του ΕΣΕΚ για το 2030. Η διεύρυνση της παραγωγής χωρίς αντίστοιχη αποθήκευση εντείνει τα περιστατικά υπερπροσφοράς. Παράλληλα, σύμφωνα με την ίδια κριτική, οι αναθεωρήσεις του Ταμείου Ανάκαμψης δεν αξιοποιήθηκαν για τη χρηματοδότηση παρεμβάσεων που θα περιόριζαν την ανισορροπία. Πέντε περιπτώσεις αποτυπώνουν τις βασικές αστοχίες του ΥΠΕΝ.

Η πρόσκληση για fast track σύνδεση μπαταριών που έτρεξε με ρυθμούς χελώνας  

Η υπουργική απόφαση για την πρόσκληση εγκατάστασης αυτόνομων μπαταριών ισχύος  4,7 GW με όρους αγοράς, δηλαδή χωρίς λειτουργική και επενδυτική ενίσχυση, με βασικό «μπόνους» την κατά προτεραιότητα σύνδεση στο δίκτυο ηλεκτρισμού  δημοσιεύθηκε στις 13 Μαρτίου 2025, δύο ημέρες πριν από την ανάληψη καθηκόντων της σημερινής πολιτικής ηγεσίας. Οι αιτήσεις έκλεισαν στις 31 Οκτωβρίου 2025. Η Επιτροπή Αξιολόγησης συγκροτήθηκε στις 20 Μαρτίου 2026, σχεδόν πέντε μήνες αργότερα, και πραγματοποίησε την πρώτη συνεδρίασή της στις 28 Απριλίου.

Οι πίνακες κατάταξης ανακοινώθηκαν τελικά την περασμένη Παρασκευή, περίπου 20 μήνες μετά τη δημοσίευση της απόφασης και το χρονοδιάγραμμα ενδέχεται να επιβαρυνθεί περαιτέρω από ενστάσεις και προσφυγές. «Μια διαδικασία υποτίθεται fast track που έτρεξε με ρυθμούς χελώνας», σχολιάζουν δηκτικά στελέχη της αγοράς.

 Αργή εκκίνηση για τις «συνεργατικές» μπαταρίες

Από τον Δεκέμβριο του 2024 είχε θεσπιστεί η δυνατότητα εγκατάστασης μπαταριών σε κοινό σημείο σύνδεσης ομάδων φωτοβολταϊκών πάρκων. Μέχρι τον Οκτώβριο του 2025 το ενδιαφέρον είχε αποτυπωθεί σε αιτήσεις για 2.500 MW. Οι συγκεκριμένες επενδύσεις έχουν το πλεονέκτημα ότι αξιοποιούν ήδη υφιστάμενες υποδομές σύνδεσης, γεγονός που επιτρέπει ταχύτερη κατασκευή. Παρ’ όλα αυτά, οι πρώτοι όροι σύνδεσης, για μόλις 250 MW, δόθηκαν το καλοκαίρι του 2026. Κατά την αγορά, η έγκαιρη εφαρμογή της ρύθμισης θα μπορούσε να έχει οδηγήσει ήδη ορισμένα από αυτά τα έργα σε λειτουργία.

Το φιάσκο του προγράμματος «Μπαταρίες στις επιχειρήσεις»

Το πρόγραμμα «Συστήματα αποθήκευσης στις επιχειρήσεις» ξεκίνησε με προϋπολογισμό 153 εκατ. ευρώ, ο οποίος τελικά περιορίστηκε στα 27 εκατ. ευρώ. Η προθεσμία ολοκλήρωσης των επενδύσεων τον περασμένο Ιούνιο παρήλθε χωρίς να έχει καταβληθεί επιδότηση. Ο σύμβουλος Στρατηγικής του ΣΕΦ, Στέλιος Ψωμάς, έχει περιγράψει την εξέλιξη ως «ρεκόρ αποτυχίας».

Παρότι η αξιολόγηση ακολουθούσε τη χρονική σειρά υποβολής των αιτήσεων, χρειάστηκαν σχεδόν 11 μήνες μετά τη λήξη της διαδικασίας, στις 31 Οκτωβρίου 2025, για να ανακοινωθούν προσωρινοί πίνακες. Τα έργα που περιλαμβάνονται σε αυτούς ανέρχονται σε 28,2 MW, έναντι αρχικού στόχου τουλάχιστον 333 MW.

Η παρακολούθηση των επιδοτούμενων έργων που χαλάρωσε

Καθυστερήσεις καταγράφηκαν και στην υλοποίηση των έργων μπαταριών  που επιλέχθηκαν μέσω των τριών διαγωνισμών της ΡΑΑΕΥ. Τα προβλήματα είχαν εμφανιστεί επί της προηγούμενης ηγεσίας, τόσο με την αργοπορία της δεύτερης και της τρίτης δημοπρασίας όσο και με τις σύνθετες διαδικασίες ωρίμανσης. Η προηγούμενη ηγεσία είχε καθιερώσει τακτικές συναντήσεις με τους επενδυτές, προκειμένου να εντοπίζονται εμπόδια και να γίνονται παρεμβάσεις. Σύμφωνα με την κριτική της αγοράς, αυτός ο συντονισμός υποχώρησε στη συνέχεια, ενώ τα έργα βρίσκονταν σε καθοριστικό στάδιο κατασκευής.

Η μη στήριξη έργων μπαταριών «πίσω από το μετρητή»

Τέλος, η ανάγκη επενδυτικής στήριξης για μπαταρίες «πίσω από τον μετρητή» σε φωτοβολταϊκά πάρκα είχε εντοπιστεί εγκαίρως. Σύμφωνα με πληροφορίες, στελέχη της προηγούμενης πολιτικής ηγεσίας του ΥΠΕΝ είχαν επεξεργαστεί πρόγραμμα 100 εκατ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης, το οποίο δεν εγκρίθηκε από τον τότε υπουργό. Αντίστοιχη παρέμβαση δεν δρομολογήθηκε ούτε μέσω των αναθεωρήσεων του ΤΑΑ  από τη σημερινή ηγεσία, παρά την αυξανόμενη ανάγκη περιορισμού των περικοπών παραγωγής.

Το ΥΠΕΝ σχεδιάζει πλέον να διαθέσει 50 εκατ. ευρώ από τη ρήτρα διαφυγής για αποθήκευση σε φωτοβολταϊκά. Πρόκειται για επενδύσεις που, σύμφωνα με τους ανθρώπους του κλάδου, θα μπορούσαν να είχαν κινητοποιηθεί νωρίτερα με ευρωπαϊκή χρηματοδότηση, προσφέροντας ήδη μεγαλύτερη αξιοποίηση της πράσινης παραγωγής και χαμηλότερο ενεργειακό κόστος.

Διαβάστε ακόμη